تبلیغات
خودمونی ها - انت ذخر للحسین
می گویند امیر المومنین ـ علیه السلام ـ در آستانه شهادتشان ، به حضرت عباس ـ علیه السلام ـ فرموده است: «أنت ذخر للحسین» تو ذخیره حسینی. آیا این مطلب صحیح است؟

جواب:

درباره تاریخ عاشورا و بویژه عزاداری و مقتل ، کتاب های بسیاری در طول تاریخ نگاشته شده است که این خود نشان از اهتمام عالمان و محققان شیعی بدین مسأله است. این منابع در اعتبار و دقت در نقل و تحلیل یکسان نیستند و می توان آنها را به دو دسته کلی قابل استناد و ضعیف تقسیم کرد.

مقصود ما از منابع قابل استناد، آن دسته مآخذی هستند که هویت تاریخی داشته و نویسندگان آنها، معلوم، سرشناس و از عالمان روشمند بوده اند.

منابع غیر قابل استناد و ضعیف را منابعی داستانی، بی سند و بی پشتوانه تاریخی می دانیم که اخبار گزارش شده در آنها را تنها به شرط یافتن مؤیدات تاریخی و تقویت به وسیله دیگر مآخذ می پذیریم.

اما درسوال مورد پرسش به این نکته باید اشاره کرد که این جریان در کتاب های معتبر به این صورت اشاره شده است که: «ثم التفت إلی أولاده الذین من غیر فاطمة ع و أوصاهم أن لا یخالفوا أولاد فاطمة» آن حضرت در سخنانی به فرزندان خود که از مادری غیر از حضرت فاطمه بودند سفارش کرد که با فرزندان فاطمه مخالفت نکنند.

اما مطلبی که در بعضی از کتاب ها از جمله معالی السبطین آمده است چنین است: حضرت علی بن ابی طالب در شب بیست و یکم رمضان سال چهلم هجری (شب شهادت خویش) ابوالفضل العباس را در آغوش گرفت و به سینه چسباند و فرمود پسرم به زودی در روز قیامت به وسیله تو چشمم روشن می گردد ، آن گاه افزود «وَلَدی إذَا کان یوم عاشورا و دخلت المشعر ایاک أن تشرب الماء و أخوک الحسین عطشان» پسرم هنگامی که روز عاشورا فرا رسید و بر شریعه آب وارد شدی مبادا آب بیاشامی در حالی که برادرت تشنه است.

کتاب معالی السبطین نوشته محمد مهدی حائری مازندرانی از نویسندگان قرن چهاردهم (م 1385) است. دو کتاب دیگر نیز درباره اهل بیت ـ علیهم السلام ـ دارد که یکی با نام «شجره طوبی» و دیگری «الکوکب الدرّی فی احوال النبیّ و البتول و الوصیّ» است. مرحوم حائری مازندرانی در کتاب «معالی السبطین» اندکی به شرح حال امام حسن و بقیه کتاب را به امام حسین ـ علیه السلام ـ پرداخته است. او مطالب کتاب را با داستان و شعر درهم آمیخته و آنها را به شکل مطالب مناسب مجالس سوگواری عرضه کرده است. او مطالب تاریخی، حدیثی و داستان و ... را نقل می کند تا زمینه مناسبی برای گزارش مقتل و وقایع عاشورا، فراهم آورد و در این میان از نقل مطالب ضعیف و استفاده از کتب و منابع غیر قابل اعتماد ـ مانند روضة الشهداء، اسرار الشهادات، منتخب طریحی و... ـ خودداری نمی کند.

شهید قاضی طباطبایی که با مؤلف آشنایی و مکاتبه داشته نیز نقلیات کتاب را چندان قابل اعتماد نمی داند و آن را آمیخته از صحیح و ضعیف خوانده و از این رو خواننده کتاب را به دقت در آن فرا می خواند.

منابع معاصر و منابع پس از قرن 9 و 10 آن اندازه متعددند که نمی توان به همه آنها پرداخت. اما به گونه کلی می توان گفت اعتبار این کتب، تابع اعتبار منابع مورد استفاده آنها است. به سخن دیگر، هر اندازه گزارش کتب متأخر و معاصر متکی به کتاب های کهن تر و معتبرتر باشد و در نقل خود دقت کرده و رعایت امانت بیشتری کرده باشد، قابل اعتمادتر خواهد بود. گفتنی است بر همین اساس اعتبار بحارالأنوار، نفس المهموم و منتهی الآمال بیشتر است؛ زیرا اکثر گزارش های آنها قابل قبول و مستند به کتب کهن و معتبر هستند، به ویژه آن که محدث قمی(ره) با عنایت به منابع غیر قابل استناد در پاره ای از موارد به ارزیابی روایات نیز پرداخته و لذا استفاده از آنها بلامانع است، مشروط به این که مطالبی که در این کتابها از اهل بیت ـ علیهم السلام ـ نقل شده به منبع گزارش نسبت داده شود، نه به اهل بیت ـ علیهم السلام ـ .

لذا نمی توان به صحت مطلبی که در سوال مورد پرسش است به طور یقین صحه گذاشت ، فقط آن چیزی که در منابع معتبر نقل شده و آن وصیت و سفارش کلی امام علی ـ علیه السلام ـ به فرزندان خود در مورد جریان کربلا است و به آن باید بسنده کرد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ فرهنگ نامه مرثیه سرایی و عزاداری سید الشهداء ـ علیه السلام ـ، محمّد محمّدی ری شهری.

2ـ تأملی در نهضت عاشورا، رسول جعفریان.


3ـ کتابشناسی امام حسین ـ علیه السلام ـ، محمد اسفندیاری.

4ـ عاشورا پژوهی، محمد صحتی سردرودی.

منبع: كوثر




طبقه بندی: اعتقادی، معرفی كتاب،

تاریخ : چهارشنبه 22 خرداد 1392 | 10:30 ب.ظ | نویسنده : دونه | نظرات
.: Weblog Themes By SlideTheme :.


  • مقاله و ریاضی